Kto ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe?

last willDługi dziedziczone w spadku to delikatna, ale i poważna sprawa. W obliczu zaległych zobowiązań pozostawionych przez bliskich, ból po stracie miesza się z poczuciem lęku o przyszłość.

Tak właśnie czuła się Anna, która w wieku 31 lat straciła ojca. Krótko po jego śmierci nadszedł czas uregulowania sytuacji spadkowej. Ojciec nie pozostawił żadnego testamentu, ale sytuacja wydawała sie klarowna. Anna była jedyną spadkobierczynią,  nie miała bowiem rodzeństwa, a jej matka zmarła kilka lat temu.

Dla Anny spadek ma od czasu śmierci ojca tylko negatywne konotacje. Wcale nie oznaczał mieszkania, samochodu czy gotówki – oznaczał długi do spłacenia.  Ojciec był Annie bardzo bliski i wiedziała, że się zadłużał. Nie była jednak w stanie dowiedzieć się na jaką sumę. Wiedziała, że jako jedyna spadkobierczyni odziedziczy po ojcu mieszkanie – jego jedyny majątek, ale bała się ewentualnych wierzycieli, którzy mogliby zapukać do drzwi jej domu, upominając się o należne pieniądze.

Co może zrobić Anna, aby obronić się przed potencjalnymi roszczeniami?

Anna do wyboru ma trzy rozwiązania:

  1. odrzucenie spadku – Anna nie stanie się właścicielką mieszkania po ojcu, ale równocześnie nie odziedziczy długów w spadku.
  2. przyjęcie spadku wprost – spowoduje przyjęcie całego majątku wraz ze wszystkimi długami oraz przyjęciem za nie pełnej odpowiedzialności. Anna odpowie wtedy za długi ojca całym swoim osobistym majątkiem.
  3. przycięcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza – spowoduje przyjęcie całego spadku wraz z długami spadkowymi, ale odpowiedzialność za nie zostanie ograniczona do wysokości wartości czynnej masy spadkowej. Co  to oznacza w praktyce? W razie zgłoszenia się wierzycieli, Ania będzie odpowiadać swoim majątkiem osobistym, ale tylko do wysokości wartości odziedziczonego mieszkania.

Który sposób powinna wybrać Anna? Po rozważeniu trzech możliwych opcji,  wydaje się, że najkorzystniejsze pozostaje przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Skoro Anna nie zna stanu zadłużenia ojca, bezpieczniej ograniczyć odpowiedzialność do wysokości wartości mieszkania. Anna ma jednak świadomość, że wybór, jakiego dokona będzie zawsze mniejszym złem. W razie jakichkolwiek roszczeń wierzycieli, musi podejmować odpowiednie środki prawne, które zabiorą jej czas, zdrowie oraz pieniądze wydane na pomoc prawną.

Oczywiście, Anna może również odrzucić spadek. Pozwoliłoby to jej zapomnieć o całej sprawie. W tym wypadku, utraci jednak mieszkanie. Odrzucony spadek przechodzi na kolejne uprawnione osoby (w tym przykładzie – rodzeństwo ojca, a w dalszej kolejności dzieci rodzeństwa), a gdy brak jest spadkobierców,  spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego, która już nie może go odrzucić. Przyjęcie spadku przez gminę następuje w tym przypadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Anna musi pamiętać, że ma tylko pół roku (od dnia śmierci ojca) na dokonanie wyboru, inaczej automatycznie przejmie ona spadek w sposób prosty, czyli będzie odpowiadać całym swoim majątkiem za długi spadkowe.

Oświadczenie o odrzuceniu spadku, o przyjęciu spadku w sposób prosty lub o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza Anna musi złożyć przed notariuszem lub we właściwym sądzie. Przemyślane działanie zabezpieczy ją przed nieoczekiwanymi konsekwencjami – wystarczy, że musi uporać z własnymi emocjami związanymi z odejściem ojca.